Rewolucja przemysłowa

Nowe źródła energii

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:44:21 +0000

Energia wodna i maszyny parowe.
Kolejne przyspieszenie produkcji przyniosło zastosowanie nowych sposobów uzyskiwania energii dla ruchu maszyn. Pojawił się napęd wodny Richarda Arkwrighta i mechaniczne krosno, do pracy zaprzęgnięto też maszyny parowe, dzięki czemu produkcja w fabrykach stawała się coraz bardziej korzystna. Pierwsze z nich wykorzystywały energię wodną, lecz była ona zawodna – pracę fabryki była w stanie zatrzymać np. susza. Maszyny parowe, które pojawiły się już w szesnastym wieku, lecz koszty ich użycia czyniły wykorzystywanie ich przy produkcji nieopłacalnym, zostały szeroko wprowadzone do fabryk dzięki wynalazkowi Jamesa Watta – kondensatorowi pary, który utrzymywał stałą temperaturę w głównym wodnym zbiorniku. Było to kluczowe udoskonalenie atmosferycznego silnika parowego, czyli wynalazku Thomasa Newcomena, zwanego „ojcem rewolucji przemysłowej”. Jedna maszyna parowa była w stanie zasilić nawet do stu tkackich warsztatów. Ponieważ jednak maszyny potrzebowały do pracy sporej ilości drewna, w Anglii błyskawicznie rozpoczęło się karczowanie ogromnych połaci lasów. Wkrótce drewno zastąpiono bardziej efektywnym węglem, co spowodowało rozwinięcie się na Wyspach Brytyjskich przemysłu górniczego i hutniczego.

Przyczyny rewolucji przemysłowej

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:44:10 +0000

Eksplozja demograficzna, rozwój miast i rosnące potrzeby rynków.
Rewolucja przemysłowa nie miała swojego początku ani końca. Nie zakończyła się też zwycięstwem ani przegraną - nie było w niej bowiem wrogów, ani sojuszników. Nazwą tą określamy proces zmian społecznych, politycznych i ekonomicznych, jaki miał miejsce w końcu osiemnastego i później w całym dziewiętnastym wieku, zaś jego podstawą było przejście od manufaktur do fabryk i rozpoczęcie produkcji towarów na znacznie szerszą skalę, niż dotychczas. Jej głowną przyczyną była eksplozja demograficzna, z którą wiązały się rosnące potrzeby światowych rynków. Ponieważ istniejące do tej pory manufaktury nie były w stanie ich zaspokoić, konieczna była zmiana dotychczasowego sposobu produkcji. Ważną przyczyną było również przejście od rolnictwa feudalnego do jego nowoczesnej formy, co również znacznie zwiększyło potrzebę rozwoju technologii i sprawiło, że część rolników zaczęła emigrować do energicznie rozrastających się miast. Przeobrażenia, jakich dokonała rewolucja przemysłowa, zaczęły się w Wielkiej Brytanii, która już w XVIII wieku była potęgą gospodarczą. To właśnie tam pojawiły się pierwsze fabryki i tam wykorzystywane były w praktyce nowe wynalazki. Wkrótce jednak rewolucja ogarnęła swoim zakresem cały zachodni świat.

Rewolucja w rolnictwie

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:43:58 +0000

Preludium do rewolucji przemysłowej.
Podobnie jak rewolucja przemysłowa, rozwój rolnictwa był długotrwałym procesem, przebiegającym na wielu płaszczyznach. Zapoczątkowany został przez odejście od obowiązującego od średniowiecza systemu tzw. trójpolówki, polegającego na zostawianiu co roku części ziemi odłogiem. Wprowadzony na jego miejsce system poczwórny, przeznaczał całość dostępnych ziem na zmieniające się każdego roku uprawy, co również zapobiegało wyjałowieniu ziemi, ale powodowało zwiększenie zbiorów. Szczególne znaczenie miały te uprawy, które można było wykorzystać jako paszę dla zwierząt hodowlanych w zimie. Wcześniej bydło oddawane było w październiku na rzeź, gdyż z głodu nie było w stanie przeżyć do wiosny. Pojawiły się też wspomagające rolnictwo wynalazki, takie jak siewnik lub graca, a także udoskonalone metody hodowli i uprawy. Spore konsekwencje społeczne miały zmiany w regulacjach własności ziemi. Zaczęła ona być grodzona przez bogatych właścicieli, przez co biedota straciła prawo m. in. do bezpłatnego wypasu. Powodowało to, że wielu uboższych rolników decydowało się na opuszczenie dotychczasowych domów i przeniesienie się do miast, gdzie podejmowali pracę w fabrykach.

Nowe możliwości

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:43:36 +0000

Jak wynalazki zrewolucjonizowały świat.
Nie wszystkie procesy, jakie przyczyniły się do rewolucji przemysłowej, były związane właśnie z przemysłem. Część z nich dopiero nakładając się na siebie powodowała rozwój gospodarki. Ogromną rolę w rewolucji przemysłowej odegrał rozwój techniki – dzięki nowym wynalazkom metale i tekstylia stały się najważniejszymi gałęziami przemysłu XIX wieku. Pojawiły się też nowe, znacznie wydajniejsze niż poprzednie źródła mocy, zwłaszcza maszyna parowa, która umożliwiła napędzanie ogromnych maszyn fabrycznych oraz rozwój kolei, dzięki której przewozić można było nie tylko ludzi, ale też towary i materiały do ich produkcji, znacznie zmniejszając w ten sposób jej koszty. Przybywanie coraz większej ilości ludzi ze wsi do miast pozwoliło na wykorzystanie ich w pracy produkcyjnej. Pierwsze poważne zmiany pojawiły się przy produkcji tekstylnej. Zapoczątkowały je słynne wynalazki – „latające czółenko” Johna Kaya spowodowało przyspieszenie procesu tkania, podobne znaczenie dla przędzalnictwa miała zaś nowa maszyna Jamesa Hardgreavesa, tzw. „pędząca Jenny”, która umożliwiała jednoczesne wytwarzanie nawet szesnastu nici. Nowe technologie sprawiły ponad czterdziestokrotny wzrost wydajności pracy w warsztatach tkackich.

Druga epoka żelaza

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:42:23 +0000

Nowa metoda uzyskiwania żelaza dała impuls dalszemu rozwojowi przemysłu.
Żelazo stanowi jeden z symboli rewolucji przemysłowej. Stosowano je przy konstrukcji okrętów, lokomotyw, mostów i budynków, takich jak Crystal Palace w Londynie, lub wieża Eiffela w Paryżu. Jednak na początku osiemnastego wieku jego produkcja była ledwo opłacalna. W procesie wytopu metalu, który polegał na podgrzewaniu rudy żelaza to temperatury jego topnienia, wykorzystywano przede wszystkim węgiel drzewny, lasy na Wyspach Brytyjskich zostały natomiast niemal całkowicie wykarczowane i kraj skazany był na jego drogi import. Ten problem rozwiązany został w 1709 roku przez Abrahama Darby’ego. Odkrył on, że zastępując węgiel koksem można uzyskać o wiele lepszą wydajność, gdyż zawiera on o wiele mniej zanieczyszczeń. Jego metoda przez wiele lat objęta była tajemnicą handlową, co dało hutom w jego rodzinnym Coabrookdale przewagę nad konkurencją. Rodzina Darbych może się poszczycić jeszcze jednym pionierem – wnuk Abrahama, również noszący to imię, jest konstruktorem pierwszego na świecie żelaznego mostu. Po ujawnieniu tajemnicy produkcji żelaza znacznie ona wzrosła i została udoskonalona. Do wytworzenia ciągu w piecach hutniczych wykorzystano maszyny parowe. Dzięki rozwojowi hut metali znacząco przyspieszył wzrost takich miast jak Sheffield i Birmingham, a Wielka Brytania stała się producentem połowy zasobów żelaza na świecie.

Rozwój transportu

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:41:39 +0000

Kanały, kolej i statki parowe.
Jednym z głównych problemów przemysłu był w siedemnastym wieku słabo rozwinięty system transportu, co znacznie utrudniało i zwiększało koszty przewożenia materiałów, surowców i towarów. W miarę możliwości preferowano transport drogą wodną, gdyż drogi były w opłakanym stanie. Dopiero wprowadzenie rogatek, w których pobierano specjalne opłaty za korzystanie z dróg, umożliwiło utrzymanie najważniejszych dróg w stanie, który nadawał się do opłacalnego przewozu towarów, natomiast same drogi były ulepszane dzięki opracowanym przez inżynierów nowym technikom i metodom ich budowy. Bardzo duże znaczenie dla poprawienia transportu miała budowa kanałów. Pierwszym z nich był kanał Bridgewater, łączący książęce kopalnie z Manchesterem. Z miejsca spowodował on spadek cen węgla w mieście, co zapoczątkowało prawdziwą „manię kanałową”. W latach trzydziestych dziewiętnastego wieku Wielką Brytanię pokrywała już gęsta sieć kanałów, która była bardziej rozbudowana, niż sieć dróg lądowych. Wtedy nastąpił jednak rozwój lokomotyw parowych. Pierwsza linia kolejowa, na trasie Stockton – Darlington, uruchomiona została w 1825 roku. W 1855 roku natomiast Atlantyk przepłynął pierwszy napędzany maszyną parową statek.

Rozwój miast

admin — Sat, 01 Nov 2008 08:41:20 +0000

Wielkie aglomeracje i poprawa warunków życia.

Rozwój miast był jednym z najważniejszych czynników rewolucji przemysłowej. Zapoczątkowany został wg historyków w latach czterdziestych dziewiętnastego wieku, a złożył się na niego rozwój gospodarczy i zwiększona produkcja żywności dzięki kilkuletniemu urodzajowi. Do połowy dziewiętnastego wieku, Wielka Brytania z sześciu milionów mieszkańców rozrosła się do dwudziestu jeden milionów. Coraz większa liczba osób przenosiła się ze wsi do miast, co napędzało przemysł, wykorzystujący tanią pracę rąk robotników. Pracowali oni jednak w bardzo trudnych warunkach – wysoka temperatura, duszne pomieszczenia, niska płaca, ledwo wystarczająca na przeżycie, składały się na codzienność miejskiej biedoty w wielu miastach nie tylko Wielkiej Brytanii. Wielu mieszkańców Europy decydowało się na emigrację do Stanów Zjednoczonych, których mit „amerykańskiego snu” obiecywał wielkie możliwości i wspaniałą karierę. Oczywiście warunki pracy nie różniły się tam wcale od europejskich. Mimo to rewolucja przemysłowa przyniosła też poprawę warunków życia. Pojawiło się oświetlenie elektryczne, powszechny dostęp do szkół, a pośrednio nawet demokracja. Rozwój medycyny umożliwił opanowanie wielu chorób, więcej uwagi poświęcano też higienie.